Cập nhật lần cuối vào 03/06/2026
Môn Ngữ văn thi tốt nghiệp THPT 2026 diễn ra vào sáng 11/6 với thời gian làm bài 120 phút. Để làm bài tốt, thí sinh cần đọc kỹ đề, xác định đúng yêu cầu, lập ý trước khi viết, dùng dẫn chứng phù hợp và tránh học thuộc bài mẫu máy móc.
Môn Ngữ văn 2026: điều cần nhớ trước khi vào phòng thi
Ngữ văn là môn thi đầu tiên trong kỳ thi tốt nghiệp THPT 2026. Theo lịch thi, thí sinh làm bài môn Ngữ văn vào sáng 11/6/2026 trong thời gian 120 phút. Đây là môn thi tự luận, vì vậy điểm số không chỉ phụ thuộc vào việc nhớ kiến thức, mà còn phụ thuộc rất nhiều vào cách đọc đề, lập ý, diễn đạt và kiểm soát thời gian.
Một bài thi Ngữ văn tốt không nhất thiết phải viết quá dài. Điều quan trọng là thí sinh hiểu đúng yêu cầu đề, trả lời đúng trọng tâm, có luận điểm rõ, dẫn chứng phù hợp và trình bày mạch lạc. Ngược lại, bài viết dài nhưng lạc đề, kể lan man hoặc dùng văn mẫu không đúng ngữ cảnh vẫn có thể mất điểm đáng tiếc.
Vì vậy, trong những ngày cuối trước kỳ thi, thí sinh không nên chỉ học thuộc bài mẫu. Hãy rèn cách đọc đề, tìm từ khóa, lập dàn ý nhanh và viết câu rõ. Đây là những kỹ năng có thể giúp bài làm an toàn hơn trong phòng thi.
Đọc đề chậm 3 phút để tránh mất điểm oan
Lỗi phổ biến nhất khi làm bài Ngữ văn là đọc đề quá nhanh. Nhiều thí sinh thấy đề quen liền viết ngay, nhưng sau đó mới nhận ra đề hỏi một khía cạnh khác. Với môn Văn, chỉ cần lệch yêu cầu, toàn bộ bài viết có thể bị kéo điểm xuống.
Khi nhận đề, thí sinh nên dành vài phút để đọc kỹ từng yêu cầu. Hãy gạch dưới các từ khóa quan trọng như “phân tích”, “cảm nhận”, “nhận xét”, “làm rõ”, “trình bày suy nghĩ”, “từ đó rút ra”. Mỗi từ khóa sẽ dẫn đến cách trả lời khác nhau.
Ví dụ:
- Nếu đề yêu cầu “phân tích”, bài viết cần đi vào chi tiết nội dung, nghệ thuật, hình ảnh, từ ngữ, giọng điệu.
- Nếu đề yêu cầu “cảm nhận”, bài viết cần có nhận xét cá nhân nhưng vẫn phải bám văn bản.
- Nếu đề yêu cầu “trình bày suy nghĩ”, thí sinh cần nêu quan điểm, lý lẽ, dẫn chứng và bài học phù hợp.
- Nếu đề có cụm “từ đó”, thí sinh phải xử lý cả phần chính và phần liên hệ, không được bỏ vế sau.
Đừng xem bước đọc đề là mất thời gian. Đây là bước giúp thí sinh tránh viết sai hướng ngay từ đầu.
Lập ý trước khi viết, đừng viết theo cảm hứng
Một bài Văn dễ rối khi thí sinh vừa nghĩ vừa viết. Câu trước chưa rõ ý, câu sau đã chuyển sang dẫn chứng khác. Kết quả là bài làm dài nhưng thiếu trục lập luận.
Trước khi viết, thí sinh nên dành 5-7 phút để lập dàn ý ngắn. Không cần viết quá chi tiết. Chỉ cần xác định:
- Vấn đề chính của đề là gì?
- Bài cần có mấy luận điểm?
- Mỗi luận điểm dùng dẫn chứng nào?
- Câu mở đoạn sẽ viết theo hướng nào?
- Phần kết cần chốt lại điều gì?
Một dàn ý tốt giúp bài viết đi thẳng vào trọng tâm. Với phần nghị luận xã hội, có thể dùng khung đơn giản: giải thích vấn đề, bàn luận, mở rộng, phản biện nếu cần, rút ra bài học. Với phần nghị luận văn học, nên bám vào văn bản, phân tích chi tiết tiêu biểu và tránh kể lại nội dung tác phẩm quá nhiều.
Viết mở bài ngắn, rõ, không cần hoa mỹ
Mở bài không phải nơi để khoe chữ. Trong phòng thi, thí sinh nên chọn cách mở bài an toàn, gọn và đi thẳng vào vấn đề. Một mở bài tốt chỉ cần giới thiệu đúng vấn đề cần bàn, đúng tác phẩm hoặc đúng đoạn trích nếu đề yêu cầu.
Không nên dùng những câu mở bài quá chung như “Văn học là tấm gương phản chiếu cuộc sống” nếu sau đó không gắn được với đề. Cũng không nên viết mở bài dài 10-12 dòng vì sẽ làm mất thời gian cho phần thân bài.
Công thức mở bài an toàn:
- Gọi đúng vấn đề.
- Gắn với văn bản hoặc hiện tượng được nêu trong đề.
- Dẫn vào yêu cầu chính của bài viết.
Ví dụ cách viết theo hướng an toàn:
“Đoạn trích đặt ra vấn đề về… Qua hệ thống hình ảnh và giọng điệu…, người viết làm nổi bật… Đây cũng là cơ sở để nhìn nhận…”
Mở bài càng rõ, thân bài càng dễ triển khai.
Thân bài phải có luận điểm, không kể lan man
Thân bài là phần quyết định điểm số. Ở phần này, thí sinh cần tránh lỗi kể lại tác phẩm hoặc kể lại hiện tượng thay vì phân tích. Với môn Ngữ văn, giám khảo cần thấy thí sinh hiểu vấn đề, biết lập luận và biết dùng dẫn chứng.
Mỗi đoạn trong thân bài nên có một luận điểm rõ. Sau luận điểm là phần giải thích, phân tích, dẫn chứng và nhận xét. Không nên đưa quá nhiều ý nhỏ vào cùng một đoạn khiến bài viết bị rối.
Một đoạn thân bài có thể đi theo khung:
- Câu chủ đề nêu luận điểm.
- Giải thích hoặc làm rõ luận điểm.
- Dẫn chứng cụ thể.
- Phân tích dẫn chứng.
- Chốt ý và liên kết sang ý tiếp theo.
Nếu viết nghị luận văn học, thí sinh nên phân tích chi tiết tiêu biểu thay vì chép lại nội dung tác phẩm. Nếu viết nghị luận xã hội, thí sinh nên dùng dẫn chứng gần gũi, đúng vấn đề, không lạm dụng những câu chuyện quá cũ hoặc không liên quan trực tiếp đến đề.
Dẫn chứng cần đúng, vừa đủ, không nhồi nhét
Dẫn chứng giúp bài viết thuyết phục hơn, nhưng dẫn chứng không phải càng nhiều càng tốt. Một bài viết có nhiều dẫn chứng nhưng phân tích hời hợt vẫn không hiệu quả. Ngược lại, một dẫn chứng phù hợp, được phân tích rõ, thường có giá trị hơn nhiều dẫn chứng chỉ được liệt kê.
Khi chọn dẫn chứng, thí sinh nên tự hỏi:
- Dẫn chứng này có đúng với vấn đề đề bài hỏi không?
- Dẫn chứng có đủ cụ thể không?
- Mình có phân tích được dẫn chứng này không?
- Dẫn chứng có quá cũ, quá chung hoặc quá xa đề không?
Với nghị luận xã hội, nên chọn dẫn chứng từ đời sống, giáo dục, khoa học, môi trường, lao động, cộng đồng hoặc những câu chuyện tích cực có ý nghĩa rõ. Không nên dùng dẫn chứng chỉ vì quen thuộc. Dẫn chứng phải phục vụ luận điểm, không được kéo bài viết đi sang hướng khác.
Viết câu ngắn hơn để bài rõ hơn
Nhiều bài Văn mất điểm không phải vì thiếu ý, mà vì câu quá dài, diễn đạt rối, lỗi ngữ pháp và lặp từ. Khi thời gian làm bài có hạn, thí sinh nên ưu tiên cách viết sáng rõ. Một câu chỉ nên truyền tải một ý chính. Nếu câu quá dài, hãy tách thành hai câu.
Nên viết:
“Áp lực thi cử là điều khó tránh với học sinh cuối cấp. Tuy nhiên, áp lực chỉ có ý nghĩa tích cực khi người học biết biến nó thành động lực thay vì để nó chi phối cảm xúc.”
Không nên viết:
“Áp lực thi cử là một điều vô cùng quan trọng và phổ biến trong đời sống học sinh hiện nay, nó vừa có thể là động lực vừa có thể là sự cản trở nếu như chúng ta không biết cách kiểm soát để từ đó dẫn đến nhiều hệ quả khác nhau trong quá trình học tập và thi cử.”
Bài viết rõ không có nghĩa là đơn giản quá mức. Rõ nghĩa là người đọc hiểu ngay thí sinh đang nói gì, vì sao nói như vậy và ý đó liên quan gì đến đề.
Phân bổ thời gian làm bài Ngữ văn trong 120 phút
Mỗi thí sinh có tốc độ viết khác nhau, nhưng không nên dành quá nhiều thời gian cho một phần rồi thiếu thời gian cho phần còn lại. Với thời gian 120 phút, thí sinh có thể tham khảo cách phân bổ sau:
| Thời gian | Việc cần làm |
|---|---|
| 5 phút đầu | Đọc đề, gạch từ khóa, xác định yêu cầu |
| 5-7 phút | Lập dàn ý ngắn cho các phần chính |
| 25-30 phút | Làm phần đọc hiểu hoặc phần yêu cầu ngắn trước nếu đề có |
| 70-75 phút | Viết phần nghị luận chính |
| 5-10 phút cuối | Đọc lại bài, sửa lỗi chính tả, kiểm tra câu thiếu ý |
Bảng trên chỉ là gợi ý. Thí sinh cần linh hoạt theo đề thi thực tế, nhưng nhất định phải dành vài phút cuối để đọc lại bài. Đây là bước giúp phát hiện lỗi sai rất nhanh: thiếu câu kết, sai chính tả, nhầm tên tác giả, thiếu yêu cầu phụ hoặc viết sót ý.
5 lỗi thường làm bài Văn mất điểm
Trước ngày thi, thí sinh nên rà lại những lỗi mất điểm phổ biến thay vì cố học thêm quá nhiều bài mẫu.
| Lỗi thường gặp | Cách tránh |
|---|---|
| Lạc đề | Gạch từ khóa, xác định đúng yêu cầu trước khi viết |
| Kể thay vì phân tích | Sau mỗi dẫn chứng, phải có nhận xét và phân tích |
| Dẫn chứng chung chung | Chọn dẫn chứng cụ thể, đúng vấn đề |
| Câu dài, rối | Tách câu, dùng từ đơn giản, viết rõ ý |
| Kết bài khẩu hiệu | Chốt lại vấn đề, không lên gân, không hô hào |
Một bài Văn an toàn không cần quá phô diễn. Bài cần đúng đề, đủ ý, diễn đạt rõ, có dẫn chứng và có lập luận.
Có nên học thuộc bài mẫu không?
Học bài mẫu không sai nếu thí sinh dùng để tham khảo cách triển khai ý, cách mở đoạn hoặc cách phân tích. Vấn đề nằm ở việc chép nguyên văn hoặc cố nhét bài mẫu vào mọi đề.
Đề thi có thể thay đổi góc hỏi. Nếu chỉ học thuộc, thí sinh dễ viết lệch trọng tâm. Cách học tốt hơn là đọc bài mẫu để rút ra khung tư duy:
- Bài mẫu mở vấn đề như thế nào?
- Luận điểm được sắp xếp ra sao?
- Dẫn chứng được phân tích bằng cách nào?
- Câu chuyển ý có mạch lạc không?
- Kết bài chốt vấn đề ra sao?
Sau đó, thí sinh cần tự viết lại bằng ngôn ngữ của mình. Văn tốt không phải là văn giống bài mẫu, mà là văn trả lời đúng đề bằng cách diễn đạt rõ ràng, thuyết phục.
Trước giờ thi Văn nên ôn gì?
Trước giờ thi môn Ngữ văn, thí sinh không nên mở quá nhiều tài liệu. Hãy ưu tiên những thứ ngắn, dễ nhớ và có thể dùng ngay trong phòng thi.
Có thể rà lại:
- Cách đọc đề và gạch từ khóa.
- Một số dàn ý cơ bản cho nghị luận xã hội.
- Những lỗi chính tả, diễn đạt mình hay mắc.
- Một vài dẫn chứng xã hội có thể dùng linh hoạt.
- Tên tác giả, tác phẩm, chi tiết quan trọng nếu thuộc phạm vi ôn tập.
- Cách phân bổ thời gian trong 120 phút.
Không nên học thêm bài mới ngay trước giờ thi. Cũng không nên nghe quá nhiều dự đoán đề trên mạng. Dự đoán có thể làm thí sinh mất bình tĩnh và lệch trọng tâm ôn tập.
Sau khi thi Văn, cần làm gì?
Sau khi thi xong môn Ngữ văn, thí sinh nên nghỉ ngắn, ăn uống nhẹ và chuẩn bị cho môn tiếp theo. Không nên ngồi dò đáp án, tranh luận bài làm hoặc tự dằn vặt nếu cảm thấy có câu chưa chắc.
Ngày 11/6/2026, sau môn Ngữ văn buổi sáng, thí sinh tiếp tục thi Toán vào buổi chiều. Vì vậy, việc quan trọng nhất sau khi rời phòng thi Văn là hồi phục tinh thần, không để cảm xúc của buổi sáng ảnh hưởng đến bài thi tiếp theo.
Thi tốt nghiệp là một chuỗi nhiều buổi thi. Biết chuyển trạng thái sau mỗi môn cũng là một kỹ năng quan trọng.
Có thể bạn quan tâm:
Cách làm bài trắc nghiệm thi tốt nghiệp THPT 2026 nhanh và chắc điểm
Mẹo làm bài thi môn Toán 2026: nhanh, chắc, ít sai
Trước ngày thi nên ôn thế nào? Lịch ôn 24h cuối cho sĩ tử 2026
Câu hỏi thường gặp về cách làm bài thi môn Ngữ văn 2026
Môn Ngữ văn 2026 thi khi nào?
Môn Ngữ văn thi vào sáng 11/6/2026, thời gian làm bài 120 phút. Đây là môn thi đầu tiên trong kỳ thi tốt nghiệp THPT 2026.
Làm bài Văn có nên viết thật dài không?
Không nhất thiết. Bài Văn cần đúng đề, đủ ý, lập luận rõ và dẫn chứng phù hợp. Viết quá dài nhưng lạc đề, lặp ý hoặc diễn đạt rối vẫn có thể mất điểm.
Có nên học thuộc văn mẫu trước kỳ thi không?
Có thể đọc bài mẫu để tham khảo cách triển khai ý, nhưng không nên học thuộc và chép máy móc. Thí sinh cần hiểu đề, chọn ý phù hợp và viết bằng ngôn ngữ của mình.
Làm sao để không bị lạc đề môn Văn?
Hãy đọc đề kỹ, gạch từ khóa, xác định yêu cầu chính và lập dàn ý trước khi viết. Nếu đề có nhiều vế, phải xử lý đủ các vế, đặc biệt những yêu cầu sau cụm “từ đó”.
Trước giờ thi Văn nên ôn gì?
Nên rà lại dàn ý cơ bản, cách đọc đề, lỗi diễn đạt hay mắc, dẫn chứng xã hội có thể dùng linh hoạt và cách phân bổ thời gian. Không nên học thêm bài mới ngay trước giờ thi.
Viết nghị luận xã hội cần dẫn chứng như thế nào?
Dẫn chứng cần cụ thể, đúng vấn đề và được phân tích. Không nên liệt kê nhiều dẫn chứng nhưng không làm rõ ý nghĩa của chúng đối với luận điểm.
Tìm hiểu thêm thông tin tuyển sinh HIU 2026
Sau kỳ thi tốt nghiệp THPT 2026, thí sinh cần tiếp tục theo dõi mốc công bố kết quả, đăng ký nguyện vọng và xác nhận nhập học theo hướng dẫn của Bộ GD&ĐT. Nếu quan tâm đến Trường Đại học Quốc tế Hồng Bàng, thí sinh có thể tìm hiểu thêm các ngành đào tạo, phương thức xét tuyển, học phí và học bổng tuyển sinh 2026 để chủ động chọn ngành, chọn phương thức xét tuyển và sắp xếp nguyện vọng.
TRƯỜNG ĐHQT HỒNG BÀNG: chuyên sâu về Khoa học Sức khoẻ & các ngành ứng dụng trong Kinh doanh – Công Nghệ – Xã hội – Ngôn ngữ
Liên hệ với HIU để giúp bạn chinh phục ước mơ:
📍 Cơ sở chính: 215 Điện Biên Phủ, P. Gia Định, TP.HCM
📞 Hotline/Zalo: 0964 239 172 0931 205 126
📩 Email: tuyensinh@hiu.vn
🌐Website ⓕ Facebook ♪Tiktok 💬Zalo OA ▶︎ Youtube
Biên tập bởi Trung tâm Tuyển sinh và Truyền thông
